Мета: -mek için, -mesi için, -sin diye
Мету («щоб, для того щоб») виражає -mek için: Türkçe öğrenmek için kursa gidiyorum (Я ходжу на курси, щоб вивчити турецьку). Коли підмет змінюється («щоб ти…»), уживають -mesi için або -sin diye.
| Значення | Як | Приклад |
|---|---|---|
| щоб (той самий підмет) | -mek + için | Para kazanmak için çalışıyorum. |
| щоб (інший підмет) | -me + присвійний + için | Ali'nin anlaması için yavaş konuştum. |
| щоб (розмовне) | бажальний спосіб + diye | Ali anlasın diye yavaş konuştum. |
| щоб не | -meyeyim + diye | Unutmayayım diye not aldım. |
Яку форму обрати?
- -mek için — той самий підмет: *Ekmek almak için markete gittim* (Я пішов у магазин, щоб купити хліба).
- -mesi için — інший підмет, у родовому відмінку: *Çocukların uyuması için ışığı kapattım*. Українське «щоб діти спали» має минулий час, а турецька — віддієслівний іменник.
- diye стоїть після бажального способу (-eyim, -sin, -elim), а не після інфінітива: *Unutmayayım diye not aldım*.
Приклади
- Türkçe öğrenmek için kursa gidiyorum.Я ходжу на курси, щоб вивчити турецьку.
- Çocuklar uyusun diye televizyonu kapattık.Ми вимкнули телевізор, щоб діти поснули.
- Unutmayayım diye telefonuma yazdım.Я записав у телефон, щоб не забути.
- Öğretmen, öğrencilerin anlaması için bir örnek verdi.Учителька навела приклад, щоб учні зрозуміли.
- Sana vermek için bir şey aldım.Я купив дещо, щоб подарувати тобі.
Типові помилки
- ✗ Tatil yapmak diye denize gittik.✓ Tatil yapmak için denize gittik.diye стоїть після бажального способу, а не після інфінітива; з -mek для «щоб» уживають için.
- ✗ Çocuklar uyudular için ışığı kapattım.✓ Çocukların uyuması için ışığı kapattım.Українське «щоб діти поснули» має минулий час, а турецька вживає -mesi için з підметом у родовому: çocukların uyuması için.
- ✗ Sen dinlenmek için ben yemek yaptım.✓ Senin dinlenmen için ben yemek yaptım.Коли підмет мети інший («щоб ти відпочив», а готую я), потрібне -me + присвійний: senin dinlenmen için; -mek için — лише для того самого підмета.
- ✗ Ali duyması için yüksek sesle konuştum.✓ Ali'nin duyması için yüksek sesle konuştum.Українське «щоб Алі почув» лишає Алі в називному, а в -mesi için підмет стоїть у родовому: Ali'nin duyması için.
- ✗ Geç kalmamak diye erken çıktım.✓ Geç kalmayayım diye erken çıktım.Після diye потрібен бажальний спосіб: kalmayayım diye («щоб не спізнитися»).