Ortaçlı yan cümleler
Resmî Fransızca yan cümleleri ortaçlı yapılara sıkıştırır. Bunlar bağlaç olmadan zaman, neden ya da şart bildirir; Türkçedeki -Ip, -DIktAn sonra, -DIğI için ulaçlarına benzer.
| biçim | örnek | karşılığı |
|---|---|---|
| ayant / étant + ortaç | Ayant terminé, il est sorti. | Après avoir terminé / Comme il avait terminé |
| tek başına geçmiş ortaç | Arrivée à la gare, elle a appelé. | Quand elle est arrivée |
| mutlak yapı (kendi öznesiyle) | Le dîner fini, on a joué aux cartes. | Une fois que le dîner était fini |
| une fois + ortaç | Une fois la décision prise, … | Quand la décision a été prise |
| après + geçmiş mastar | Après être rentré, il a dîné. | Après qu’il est rentré |
Kurallar
- Ortaç ana cümlenin öznesine gönderir: Arrivée à la gare, elle… (Arrivée à la gare, le train était parti ✗ değil).
- Kendi öznesi olan mutlak yapıda uyum o özneye göredir: La nuit tombée, … (gece çökünce).
- après her zaman geçmiş mastar alır: après avoir mangé, après être parti.
Örnekler
- Ayant perdu ses clés, il a dormi chez un ami.Anahtarlarını kaybettiği için bir arkadaşında uyudu.
- Les travaux terminés, la route a rouvert.Çalışmalar bitince yol yeniden açıldı.
- Fatiguée, elle s’est couchée tôt.Yorgun olduğu için erken yattı.
- Après avoir lu la lettre, il l’a brûlée.Mektubu okuduktan sonra yaktı.
- Voyant la pluie, ils sont rentrés.Yağmuru görünce eve döndüler.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Étant fini le repas, ils sont partis.✓ Le repas fini, ils sont partis.Mutlak ortaç isimden sonra gelir; Türkçedeki “yemek bitince” -(y)IncA eki gibi.
- ✗ Ayant tombée, elle a crié.✓ Étant tombée, elle a crié.Tomber bileşik ortaçta étant alır ve uyar; Türkçedeki “düşünce” ek taşır.
- ✗ Les portes ouvert, nous sommes entrés.✓ Les portes ouvertes, nous sommes entrés.Mutlak ortaç isme uyar; Türkçedeki “kapılar açılınca” çoğulu ekle gösterir.
- ✗ Après avoir lus la lettre, elle a pleuré.✓ Après avoir lu la lettre, elle a pleuré.Après avoir’dan sonra ortaç değişmez; Türkçedeki “okuduktan sonra” ek alır.
- ✗ Après être couché, il a lu.✓ Après s'être couché, il a lu.Dönüşlü fiil mastarda da zamir taşır; Türkçedeki “yattıktan sonra” dönüşlü bir ek göstermez.
