Edebî zamanlar: passé antérieur ve plus-que-parfait subjonctif
Klasik edebiyat iki bileşik zaman daha kullanır. Bunlara yalnızca okumak için ihtiyacınız var.
| zaman | yapı | örnek | modern karşılığı |
|---|---|---|---|
| passé antérieur | passé simple’da yardımcı fiil + ortaç | Quand il eut fini, il sortit. | Quand il avait fini / a eu fini |
| subjonctif plus-que-parfait | subj. imparfait’de yardımcı fiil + ortaç | Bien qu’il eût fini, … | Bien qu’il ait fini |
| conditionnel passé 2. biçim | subj. plus-que-parfait ile aynı biçim | Il eût préféré rester. | Il aurait préféré rester |
Kullanımlar
- Passé antérieur: passé simple’daki başka bir eylemden hemen önceki eylem; quand, lorsque, dès que, après que, à peine’den sonra.
- Subj. plus-que-parfait / conditionnel 2. biçim gerçek dışı şartlarda: Si j’eusse su, je ne fusse pas venu (= Si j’avais su, je ne serais pas venu).
- Ünlü örnek (Pascal): Le nez de Cléopâtre, s’il eût été plus court, toute la face de la terre aurait changé.
Örnekler
- Dès qu’elle fut partie, il se mit à pleurer.Kadın gider gitmez ağlamaya başladı.
- À peine eut-il prononcé ces mots qu’il le regretta.Bu sözleri söyler söylemez pişman oldu.
- On eût dit un enfant.Bir çocuk sanırdınız.
- Il eût fallu qu’il fût venu plus tôt.Daha erken gelmiş olması gerekirdi.
- Quand il eut parlé, tous se turent.O konuştuğunda herkes sustu.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Dès qu'elle eut manger, elle sortit.✓ Dès qu'elle eut mangé, elle sortit.Eut’den sonra ortaç gelir, mastar değil; Türkçedeki “yer yemez çıktı” -(y)Ip yapısıyla kurulur.
- ✗ Quand elle fut arrivé, il sourit.✓ Quand elle fut arrivée, il sourit.Être ile ortaç özneye uyar; Türkçedeki “gelince” cinsiyete bakmaz.
- ✗ À peine il eut dit cela que tous rirent.✓ À peine eut-il dit cela que tous rirent.À peine cümle başında evirme ister; Türkçedeki “daha demez” sırayı değiştirmez.
- ✗ Après qu'il eut fini, il se levait.✓ Après qu'il eut fini, il se leva.Passé antérieur’den sonra passé simple gelir; Türkçedeki -DI geçmişi bunu karşılar.
- ✗ Lorsqu'ils furent partis, elle pleure.✓ Lorsqu'ils furent partis, elle pleura.Edebî geçmişte ana cümle passé simple olur; Türkçedeki “ağladı” aynı zamanı korur.