Edilgen çatı: ser + ortaç ve se
İspanyolcanın ser + ortaç ile kurulan bir edilgen çatısı vardır, ama günlük dilde edilgen se ya da etken cümle çok daha yaygındır. Türkçedeki -(I)l / -(I)n eki her duruma uyar; İspanyolcada üslup seçmek gerekir.
| yapı | örnek | üslup |
|---|---|---|
| ser + ortaç (+ por) | El puente fue construido por los romanos. | resmî, basın, tarih |
| se + fiil | El puente se construyó en el siglo I. | nötr, çok yaygın |
| estar + ortaç | El puente está construido en piedra. | sonuç durumu |
| nesne başta, etken | El puente lo construyeron los romanos. | konuşma, vurgu |
Kurallar
- Ortaç özneyle uyuşur: La carta fue escrita. Los libros fueron publicados.
- Eylemi yapan por ile verilir (… tarafından): Fue descubierto por Fleming.
- Edilgen se ile yapan söylenemez: Se construyó por los romanos ✗.
- Süren eylem için ser’li edilgenden kaçının: Se está construyendo, está siendo construido’dan daha doğaldır.
Örnekler
- La novela fue traducida a veinte idiomas.Roman yirmi dile çevrildi.
- Se han vendido todas las entradas.Bütün biletler satıldı.
- La tienda está cerrada los domingos.Dükkân pazar günleri kapalı.
- Estos cuadros los pintó Goya.Bu tabloları Goya yaptı.
- El libro fue escrito en 1950.Kitap 1950'de yazıldı.
Sık yapılan hatalar
- ✗ El libro fue escritas por Ali.✓ El libro fue escrito por Ali.Ortaç özneyle uyuşur ve libro eril olduğu için escrito gerekir.
- ✗ La casa fue construida de Ali.✓ La casa fue construida por Ali.Eylemi yapan por ile söylenir, Türkçedeki tarafından ifadesine karşılık gelir.
- ✗ Las puertas fue cerradas.✓ Las puertas fueron cerradas.Ser fiili çoğul özneyle uyuşur, bu yüzden fueron gerekir; Türkçede fiil çoğul özneye göre değişmez.
- ✗ La ventana es abierta.✓ La ventana está abierta.Sonuç durumu estar ile söylenir, ser ise eylemi anlatır; Türkçedeki açıktır ile açılır farkı gibi.
- ✗ El coche fue robó.✓ El coche fue robado.Edilgen çatıda ser ve ortaç gerekir; robó çekimli fiildir ve burada kullanılamaz.