Genişletilmiş ortaç yapıları
Resmî Almanca, bütün bir ilgi cümleciğini artikel ile isim arasına sığdırabilir. Bu “genişletilmiş sıfatlar” basında, sözleşmelerde ve akademik metinlerde her yerdedir. Türkçe konuşanlar için iyi haber: yapı Türkçedeki sıfat-fiil gruplarına (hükümet tarafından alınan önlemler) çok benzer.
| artikel | genişletme | ortaç | isim |
|---|---|---|---|
| die | von der Regierung | beschlossenen | Maßnahmen |
| der | seit Jahren | steigende | Druck |
| das | im Vertrag | genannte | Datum |
Nasıl okunur
- 1. Artikelden sonra isimden önce uzun bir dizi geliyorsa isme atlayın: die … Maßnahmen.
- 2. Hemen önündeki ortacı bulun: beschlossenen.
- 3. Ortacı Türkçedeki gibi okuyun: hükümet tarafından alınan önlemler (die Maßnahmen, die von der Regierung beschlossen wurden).
- Partizip I = etken / süren (die steigenden Preise: artan), Partizip II = edilgen / bitmiş (die beschlossenen Maßnahmen: alınan).
Örnekler
- Die seit Jahren steigenden Preise belasten viele Familien.Yıllardır artan fiyatlar birçok aileyi zorluyor.
- Der im Vertrag genannte Betrag ist sofort fällig.Sözleşmede belirtilen tutar derhal ödenmelidir.
- Das von uns entwickelte System spart Zeit.Tarafımızca geliştirilen sistem zaman kazandırıyor.
- Die zum Teil schon veralteten Daten müssen geprüft werden.Kısmen eskimiş olan verilerin kontrol edilmesi gerekiyor.
- Die in Berlin lebende Familie besucht uns.Berlin’de yaşayan aile bizi ziyaret ediyor.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Die seit Jahren steigende Preise belasten uns.✓ Die seit Jahren steigenden Preise belasten uns.Çoğul isimden önce sıfat gibi çekilir: steigenden; Türkçedeki “artan” çoğul isimde de değişmez.
- ✗ Das von der Regierung beschlossen Gesetz gilt ab Montag.✓ Das von der Regierung beschlossene Gesetz gilt ab Montag.das’tan sonra ortaç sıfat -e alır: beschlossene; Türkçedeki “alınan” ek almaz.
- ✗ Der in Berlin lebend Mann ist mein Onkel.✓ Der in Berlin lebende Mann ist mein Onkel.Partizip I ismin önünde sıfat ekini alır: lebende; Türkçedeki “yaşayan” ek almaz.
- ✗ Das gestern veröffentlicht Buch ist gut.✓ Das gestern veröffentlichte Buch ist gut.Partizip II de ismin önünde sıfat gibi çekilir: veröffentlichte.
- ✗ Ein von allen geliebt Lehrer geht in Rente.✓ Ein von allen geliebter Lehrer geht in Rente.Eril Nominativ’de ein’dan sonra sıfat -er alır: geliebter; Türkçedeki “sevilen bir öğretmen” cinsiyet göstermez.