Konuşma dili: gelicem, napıyosun, bi
Konuşma dilinde birçok biçim kısalır: *geleceğim* yerine gelicem, *ne yapıyorsun* yerine napıyosun, *bir* yerine bi. Arkadaşlar arasında yazışmada da görülür; resmî yazıda tam biçimler kullanılır.
| Yazı dili | Konuşma dili | Kullanım |
|---|---|---|
| geleceğim | gelicem | samimi konuşma |
| ne yapıyorsun? | napıyosun? | samimi konuşma |
| geliyorum | geliyom | samimi konuşma |
| bir | bi | “bir, biraz, hele” |
| değil mi? | di mi? | onay isteme |
| ne oldu? | noldu? | şaşkınlık, merak |
Günlük konuşmada neler duyulur?
- Gelecek zamanda -eceğim çoğu zaman -icem / -ıcam olur: *yapıcam*, *gelicez*.
- Şimdiki zamanda -yor'daki r düşer: *geliyosun*, *biliyo musun?*
- bi “şöyle bir, biraz” anlamı da verir: *Bi bakar mısın?*
- Dolgu sözcükleri: şey, yani, hani, valla. Bunlar yazı dilinde kullanılmaz.
Örnekler
- Napıyosun? — Hiç, evdeyim.
- Yarın gelicem, merak etme.
- Bi dakika bekler misin?
- Güzel film, di mi?
- Noldu? Neden ağlıyorsun?
Sık yapılan hatalar
- ✗ Biz yarın gelicem.✓ Biz yarın gelicez.Konuşma dilindeki kısa biçimde de kişi eki korunur: biz için gelicez, gelicem yalnızca ben içindir.
- ✗ Başvuru formunu dolduramıyom, çünkü eksik belgem var. (resmî dilekçede)✓ Başvuru formunu dolduramıyorum, çünkü eksik belgem var.Dilekçede -yor'un r'si düşürülmez; konuşma biçimi resmî yazıya uymaz.
- ✗ Sınav sonuçları bi hafta sonra açıklanacak. (resmî duyuru)✓ Sınav sonuçları bir hafta sonra açıklanacak.bi konuşma diline özgüdür; resmî duyuruda bir yazılır.
- ✗ Sayın yetkili, toplantı yarın, di mi?✓ Sayın yetkili, toplantı yarın, değil mi?Resmî hitapla di mi gibi kısaltmalar uyumsuz kalır; tam biçim değil mi kullanılır.
- ✗ Di mi, hava çok güzel?✓ Hava çok güzel, di mi?di mi de değil mi gibi onay sorusudur ve cümlenin sonuna gelir.