Ulaçlı ve ortaçlı yan cümleler
Ulaç (gerundio) ve ortaç (participio), zaman, biçim, neden ya da şart bildiren kısa yan cümleler kurabilir. Türkçedeki -(y)ArAk, -Ip, -DIktAn sonra gibi ulaçlara benzer; anlatıda ve resmî yazıda sıktır.
| yapı | anlam | örnek |
|---|---|---|
| ulaç (biçim) | -(y)ArAk | Aprendí escuchando canciones. |
| ulaç (neden) | -DIğI için | Siendo tan tarde, mejor nos vamos. |
| ulaç (şart) | -sA | Estudiando así, aprobarás. |
| mutlak ortaç | -DIktAn sonra | Terminada la reunión, salimos. |
| una vez + ortaç | -DIktAn sonra, … bir kez | Una vez firmado el contrato, empezamos. |
Ulacı doğru kullanmak
- Ulaçlı eylem eş zamanlı ya da önce olmalıdır, asla sonra değil: Estudió en Madrid, trasladándose después a Roma ✗.
- Bir ismi sıfat gibi niteleyemez: una caja conteniendo libros ✗ → una caja que contiene libros ✓.
- Mutlak ortaç ismiyle uyuşur: Terminadas las clases…
Örnekler
- Se ganaba la vida dando clases de piano.Piyano dersi vererek geçimini sağlıyordu.
- Conociéndolo, seguro que llega tarde.Onu tanıdığım için eminim geç kalacak.
- Dicho esto, pasemos al siguiente punto.Bunu söyledikten sonra bir sonraki maddeye geçelim.
- Resuelto el problema, todos se relajaron.Sorun çözülünce herkes rahatladı.
- Hablando se entiende la gente.Konuşarak insanlar anlaşır.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Aprendí inglés ver series.✓ Aprendí inglés viendo series.Yöntem ulaçla söylenir, Türkçedeki dizi izleyerek gibi.
- ✗ Una casa teniendo jardín.✓ Una casa que tiene jardín.Ulaç ismi nitelemez, bahçesi olan ev ilgi cümlesiyle söylenir.
- ✗ Salió y llamando después.✓ Salió y llamó después.Ulaç sonraki bir eylemi göstermez, aynı anda ya da yöntem anlamı taşır; bu yüzden salió y llamó gerekir.
- ✗ Dicha esto, salí.✓ Dicho esto, salí.Ortaç ismin cinsiyetiyle uyuşur; esto nötr olduğundan dicho gerekir ve dicha yanlıştır.
- ✗ Estudiaste mucho, aprobarás.✓ Estudiando mucho, aprobarás.Koşul ulaçla ifade edilir, Türkçedeki çalışırsan gibi.