İsim + fiil kalıpları (in Frage kommen)
Funktionsverbgefüge, anlamı ismin taşıdığı ve fiilin neredeyse boş olduğu kalıplaşmış birleşimlerdir, Türkçedeki “karar vermek, göz önünde bulundurmak” gibi. Resmî dile özgüdür ve bütün olarak öğrenilmelidir.
| kalıp | basit fiil | anlam |
|---|---|---|
| eine Entscheidung treffen | entscheiden | karar vermek |
| in Frage kommen | – | söz konusu olmak |
| zur Verfügung stehen | verfügbar sein | emre amade olmak |
| in Kraft treten | – | yürürlüğe girmek |
| Kritik üben | kritisieren | eleştiride bulunmak |
| zum Ausdruck bringen | ausdrücken | dile getirmek |
| in Anspruch nehmen | nutzen | yararlanmak |
| eine Rolle spielen | – | rol oynamak |
| Rücksicht nehmen auf | berücksichtigen | göz önünde bulundurmak |
Neden önemli
- Fiil değiştirilemez: eine Entscheidung machen ✗ → treffen ✓.
- Çoğu zaman nüans katarlar: zur Diskussion stehen (tartışılıyor olmak) / zur Diskussion stellen (tartışmaya açmak).
Örnekler
- Wir müssen bald eine Entscheidung treffen.Yakında bir karar vermemiz gerekiyor.
- Diese Lösung kommt nicht in Frage.Bu çözüm söz konusu bile olamaz.
- Der Raum steht Ihnen ab Montag zur Verfügung.Oda pazartesiden itibaren kullanımınıza açık.
- Das neue Gesetz tritt im Januar in Kraft.Yeni yasa ocakta yürürlüğe giriyor.
- Geld spielt keine Rolle.Para önemli değil.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Diese Lösung kommt nicht in die Frage.✓ Diese Lösung kommt nicht in Frage.Kalıp artikelsizdir: in Frage kommen; Türkçedeki “söz konusu olmak” bile bütün olarak öğrenilir.
- ✗ Der Raum steht Ihnen auf Verfügung.✓ Der Raum steht Ihnen zur Verfügung.Edat kalıba aittir: zur Verfügung stehen; Türkçedeki “emrinize amade” edat taşımaz.
- ✗ Wir müssen heute eine Entscheidung machen.✓ Wir müssen heute eine Entscheidung treffen.Entscheidung ile fiil treffen’dir; Türkçedeki “karar vermek” fiili ver- ile kurulur, machen ise yapmak anlamındadır.
- ✗ Wir müssen Rücksicht machen auf die Kinder.✓ Wir müssen Rücksicht nehmen auf die Kinder.Kalıp Rücksicht nehmen auf; Türkçedeki “göz önünde bulundurmak” de kalıp bir fiildir.
- ✗ Das neue Gesetz kommt im Januar in Kraft.✓ Das neue Gesetz tritt im Januar in Kraft.Yasa için fiil treten’dir: in Kraft treten; Türkçedeki “yürürlüğe girmek” gibi kalıptır.
