Unir acciones: -ip, -erek, -meden
-ip une dos acciones seguidas («y luego») y -erek / -arak dice cómo pasa algo, como el gerundio español: Eve gidip uyudum (fui a casa y dormí), Koşarak geldi (llegó corriendo).
| Forma | Significado | Ejemplo |
|---|---|---|
| -ip / -ıp / -up / -üp | y (luego) | gelip otur, kalkıp git |
| -erek / -arak | gerundio: -ando / -iendo | gülerek, koşarak, yürüyerek |
| -meden / -madan | sin + infinitivo | konuşmadan, düşünmeden |
¿Cómo se usan estas formas?
- -ip toma el tiempo y la persona del último verbo: *Markete gidip ekmek aldım* (fui a la tienda y compré pan).
- -erek responde a «¿cómo?», como el gerundio: *Gülerek konuştu* (habló riendo).
- Tras vocal se añade una -y-: bekleyip, okuyarak.
- -meden equivale a «sin + infinitivo»: *Kahvaltı yapmadan çıktı* (salió sin desayunar); el -siz de *şekersiz* solo va con nombres.
Ejemplos
- Sabah kalkıp duş alıyorum.Por la mañana me levanto y me ducho.
- Kadın gülerek cevap verdi.La mujer contestó riendo.
- Markete gidip süt aldım.Fui a la tienda y compré leche.
- Otobüse koşarak yetiştik.Alcanzamos el autobús corriendo.
- Düşünmeden konuşma!¡No hables sin pensar!
Errores comunes
- ✗ Bana sormasız gitme!✓ Bana sormadan gitme!El «sin + infinitivo» español es -meden: sormadan; -siz significa «sin» solo con nombres, como şekersiz.
- ✗ Eve gitip dinlendim.✓ Eve gidip dinlendim.La t de gitmek se convierte en d ante la vocal de -ip: gidip, igual que gidiyorum.
- ✗ Çocuk koşerek geldi.✓ Çocuk koşarak geldi.-erek sigue la armonía de 2 formas: tras la o de koş- es -arak, koşarak.
- ✗ Gülüyor konuştu.✓ Gülerek konuştu.El gerundio español («habló riendo») no se traduce con -iyor, que es un tiempo verbal; para «cómo» se usa -erek: gülerek.
- ✗ Biraz bekleip çıktım.✓ Biraz bekleyip çıktım.Tras una raíz en vocal, -ip necesita una -y- de enlace: bekle-y-ip.