Idioms and proverbs (deyimler, atasözleri)
Turkish idioms (deyimler) and proverbs (atasözleri) are everywhere in daily life: göz kulak olmak (to keep an eye on), Damlaya damlaya göl olur (Every little helps). Their form is fixed, and word-for-word translation rarely works.
| Turkish | Literally | Meaning |
|---|---|---|
| göz kulak olmak | to be eye and ear | to keep an eye on |
| kulak asmamak | not to hang an ear | to ignore, not to listen |
| ağzı kulaklarında | his mouth at his ears | grinning from ear to ear |
| eli açık | open-handed | generous |
| Damlaya damlaya göl olur. | Drop by drop a lake forms. | Every little helps. |
| Bir elin nesi var, iki elin sesi var. | What does one hand have? Two hands make a sound. | Many hands make light work. |
How do you use idioms?
- The form is fixed: words and endings stay, only the verb is conjugated: *Çocuğa göz kulak ol!*
- Many idioms contain body parts: göz (eye), kulak (ear), el (hand), ağız (mouth).
- Proverbs are often quoted only in part: *Damlaya damlaya …*
Examples
- Ben yokken çocuklara göz kulak olur musun?Will you keep an eye on the children while I'm away?
- Ne dersem diyeyim, kulak asmıyor.Whatever I say, he doesn't listen.
- Yeni işini anlatırken ağzı kulaklarındaydı.When he talked about his new job, he was grinning from ear to ear.
- Her ay biraz para biriktiriyorum; damlaya damlaya göl olur.I save a little money every month; every little helps.
- Babam çok eli açık biri.My father is a very generous person.
Common mistakes
- ✗ Kediler ve köpekler yağıyor.✓ Bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyor.English “raining cats and dogs” makes no sense word for word; Turkish says it pours “as if emptied from a glass”.
- ✗ Bacağını kır! (before an exam)✓ Başarılar! (before an exam)English “Break a leg!” would be a curse in Turkish; you wish success: Başarılar!
- ✗ Kardeşine göz kulağı ol.✓ Kardeşine göz kulak ol.The idiom is fixed: göz kulak olmak, without a possessive ending.
- ✗ Bana kulağını asmadı.✓ Bana kulak asmadı.The idiom is kulak asmamak, without a possessive: kulak asmadı.
- ✗ Ali çok eli açık, her fikri dinler. (= open-minded)✓ Ali çok açık fikirli, her fikri dinler. (= open-minded)Eli açık means “generous with money”; English “open-minded” is açık fikirli.