Die türkische Vokalharmonie (a- und e-Typ)
Die Vokalharmonie ist das Grundgesetz der türkischen Grammatik. Sie bestimmt, welche Vokale in Suffixen folgen: Helle Vokale verlangen helle Vokale, dunkle Vokale verlangen dunkle Vokale.
| Vokalklasse | Vokale im Stamm | Endungsvokal (2er-Typ) | Endungsvokal (4er-Typ) |
|---|---|---|---|
| Dunkel (hinten) | a, ı, o, u | -a- (z. B. -lar, -da) | -ı- oder -u- |
| Hell (vorne) | e, i, ö, ü | -e- (z. B. -ler, -de) | -i- oder -ü- |
Kleine und große Vokalharmonie
- Die kleine Vokalharmonie (2er-Typ) unterscheidet nur a (nach dunklen Vokalen) und e (nach hellen Vokalen), wie beim Plural *-ler / -lar*.
- Die große Vokalharmonie (4er-Typ) wählt zwischen ı, i, u, ü (nach a/ı → ı, nach e/i → i, nach o/u → u, nach ö/ü → ü).
Beispiele
- arabalar ve evlerAutos und Häuser
- odada ve işteim Zimmer und bei der Arbeit
- yolun sonudas Ende des Weges
- köyün yoluder Weg des Dorfes
- günler çok hızlı geçiyor.Die Tage vergehen sehr schnell.
Typische Fehler
- ✗ Bu evlar çok eski.✓ Bu evler çok eski.Der helle Vokal e im Stamm verlangt -ler: Anders als deutsche Endungen passt sich die türkische Endung dem Stamm an.
- ✗ kalemlar✓ kalemlerEs zählt nur der letzte Vokal: In kalem ist das e, also -ler, auch wenn vorne ein a steht.
- ✗ okulin kapısı✓ okulun kapısıNach u im Stamm verlangt die große Harmonie u: okulun; -in passt nur nach e oder i.
- ✗ gözin rengi✓ gözün rengiNach ö oder ü verlangt die große Harmonie ü: gözün, nicht gözin.
- ✗ kızin adı✓ kızın adıNach dem punktlosen ı im Stamm verlangt die große Harmonie wieder ı: kızın, nicht kızin.
