Je mehr, desto …: -dikçe, gittikçe, ne kadar … o kadar
Mit -dikçe / -dıkça sagt man „je mehr …, desto …“ oder „immer wenn“: Okudukça öğreniyorsun (Je mehr du liest, desto mehr lernst du). Die Form hat keine Personalendung.
| Form | Bedeutung | Beispiel |
|---|---|---|
| Stamm + -dikçe | je mehr / immer wenn | Gördükçe seviyorum. |
| verneint: -medikçe | solange nicht, nur wenn | Sen söylemedikçe bilmem. |
| gittikçe / giderek | immer mehr, zunehmend | Hava gittikçe soğuyor. |
| ne kadar … -se, o kadar … | je …, desto … | Ne kadar çok çalışırsan o kadar iyi olur. |
Was muss man wissen?
- -dikçe hat keine Personalendung; die Person zeigt das Subjekt: *Ben okudukça*.
- -medikçe heißt „solange nicht, außer wenn“: *Çağırmadıkça gelme* (Komm nicht, solange ich dich nicht rufe).
- gittikçe und giderek heißen „immer mehr, zunehmend“.
- Gleichwertig und häufig: ne kadar … -se, o kadar ….
Beispiele
- Türkçe konuştukça daha rahat oluyorum.Je mehr ich Türkisch spreche, desto sicherer werde ich.
- Hava gittikçe ısınıyor.Es wird immer wärmer.
- Seni gördükçe mutlu oluyorum.Immer wenn ich dich sehe, werde ich glücklich.
- Doktor söylemedikçe ilacı bırakma.Setz das Medikament nicht ab, solange der Arzt es nicht sagt.
- Ne kadar çok okursan o kadar çok öğrenirsin.Je mehr du liest, desto mehr lernst du.
Typische Fehler
- ✗ Daha çok okumak, daha çok öğrenmek.✓ Okudukça öğreniyorsun.Das deutsche „je mehr …, desto mehr …“ lässt sich nicht Wort für Wort übertragen; die Steigerung steckt in -dikçe.
- ✗ Ben okudukçam daha çok öğreniyorum.✓ Ben okudukça daha çok öğreniyorum.-dikçe bekommt keine Personalendung, anders als das deutsche „je mehr ich lese“.
- ✗ Hava gidikçe soğuyor.✓ Hava gittikçe soğuyor.Bei gitmek verschmilzt t mit der Endung: gittikçe.
- ✗ Doktor söyledikçe ilacı bırakma. (= solange er es nicht sagt)✓ Doktor söylemedikçe ilacı bırakma. (= solange er es nicht sagt)„Solange nicht“ ist die verneinte Form -medikçe; wie im Deutschen braucht man die Verneinung: söylemedikçe.
- ✗ Ne kadar erken gelirsin, o kadar iyi.✓ Ne kadar erken gelirsen, o kadar iyi.Nach ne kadar steht der Konditional mit -se: gelirsen.