Dass-Sätze als Objekt: -diğini, -mesini, -diğine
Ein deutscher dass-Satz wird im Türkischen zu einem Nomen mit Fallendung: Geldiğini biliyorum (Ich weiß, dass du gekommen bist), Gelmeni istiyorum (Ich will, dass du kommst). Welche Form passt, hängt vom Verb ab.
| Verbgruppe | Form | Beispiel |
|---|---|---|
| wissen, sagen, hören, sehen | -diğini / -eceğini | Ali'nin geldiğini duydum. |
| wollen, bitten, erwarten | -mesini | Senin gelmeni istiyorum. |
| sich freuen, staunen | -diğine / -mesine | Geldiğine sevindim. |
| Angst haben | -eceğinden / -mesinden | Geç kalacağından korkuyor. |
| umgangssprachlich mit ki | Hauptsatz + ki + Satz | Biliyorum ki haklısın. |
Welche Form nach welchem Verb?
- Tatsachen (wissen, sagen, merken): -diğini für Gegenwart und Vergangenheit, -eceğini für die Zukunft.
- Wünsche und Bitten (istemek, rica etmek): -mesini: *Kapıyı kapatmanı rica ediyorum.*
- Der Fall richtet sich nach dem Verb: sevinmek + Dativ (*geldiğine*), korkmak + Ablativ (*kalacağından*).
- Mit ki hängt man wie im Deutschen einen Satz an; das klingt umgangssprachlich oder betont.
Beispiele
- Haklı olduğunu biliyorum.Ich weiß, dass du recht hast.
- Ali'nin evlendiğini duydum.Ich habe gehört, dass Ali geheiratet hat.
- Ondan sana yardım etmesini rica ettim.Ich habe ihn gebeten, dir zu helfen.
- Geldiğine çok sevindim.Ich freue mich sehr, dass du gekommen bist.
- Kaybolacağından korkuyordu.Er hatte Angst, sich zu verirren.
Typische Fehler
- ✗ Ben senin geldin biliyorum.✓ Ben senin geldiğini biliyorum.Das deutsche „dass du gekommen bist“ hat ein konjugiertes Verb; als Objekt steht im Türkischen -diğini.
- ✗ Senin geldiğini istiyorum.✓ Senin gelmeni istiyorum.Das deutsche „dass“ ist nach jedem Verb gleich; nach istemek steht aber -mesini, -diğini nur nach Verben des Wissens.
- ✗ Geldiğini sevindim.✓ Geldiğine sevindim.Sevinmek verlangt den Dativ: geldiğine; das deutsche „sich freuen, dass“ zeigt keinen Fall.
- ✗ Geç kalacağını korkuyor.✓ Geç kalacağından korkuyor.Korkmak verlangt den Ablativ: kalacağından; das deutsche „Angst haben, dass“ hat keinen Fall.
- ✗ Onun gelmesini biliyorum.✓ Onun geleceğini biliyorum.Nach bilmek (wissen) steht die Tatsachenform -eceğini; das deutsche „dass er kommt“ unterscheidet Tatsache und Wunsch nicht.